معرفی کتاب سقوط ۱۱۷۷: روایتی تازه درباره همانندی تمدن‌ ما و تمدن‌های ۳۰۰۰ سال پیش

کتاب سقوط ۱۱۷۷: روایتی تازه درباره همانندی تمدن‌ ما و تمدن‌های ۳۰۰۰ سال پیش اثر اریک اچ.کلاین، درباره سقوط تمدن‌های عصر مفرغ و عوامل آن در بیش از ۳۰۰۰ سال قبل است. این کتاب حاوی درس‌هایی از جوامع جهانی و چند ملیتی شده‌ی امروز است.

عصر مفرغ در سرزمین‌های اژه، مصر و شرق قریب به دو هزار سال به طول انجامید، تقریبا از ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد تا کمی پس از ۱۲۰۰ سال پیش از میلاد. وقتی پایان از راه رسید، همان‌طور که پس از قرن‌ها انقلاب‌ تکنولوژیکی و فرهنگی نیز از راه رسید، بسیاری از مناطق متمدن و بین‌المللی در حوزه مدیترانه، یعنی مناطق وسیعی از یونان و ایتالیا در غرب تا مصر و کنعان و بین‌النهرین در شرق، دچار توقف و رکودی چشمگیر شدند. امپراتوری‌های وسیع و دودمان‌های کوچک که در طول قرن‌ها شکوفا شده بودند، به‌ سرعت سقوط کردند.

اریک اچ.کلاین (Eric H. Cline) در کتاب سقوط ۱۱۷۷ (۱۱۷۷ B.C.: the year civilization collapsed) آورده است: اگرچه شخصا در وهله اول به واکاوی علل ممکن فروپاشی تمدن‌های عصر مفرغ در این ناحیه علاقمندم، اما این سوال نیز برایم مطرح است که جهان در این لحظه مهم چه چیزی را از دست داد؟

بحث در باب سقوط و فروپاشی و مقایسه ظهور و افول امپراتوری‌ها موضوع جدیدی نیست، دانشمندان دست‌کم از سال ۱۷۰۰، زمانی که ادوارد گیبن درباره سقوط امپراتوری روم نوشت، به این موضوع پرداخته‌اند. نمونه جدیدتر کتاب جارد دایموند به نام «سقوط» است. البته این تحقیقات چگونگی پایان یافتن یک امپراتوری و یا تمدنی خاص – رومیان، تمدن مایا، مغول‌ها و از این قبیل – را مدنظر داشته‌اند.

در کتاب سقوط ۱۱۷۷، با جهانی نظام‌مند با تمدن‌هایی متعدد و به هم متصل روبه‌رو هستیم، تمدن‌هایی که اگر نه در ارتباط با یکدیگر، دست‌کم تا حدودی به ‌هم وابسته هستند. در تاریخ تنها نمونه‌هایی نادر از چنین جهانِ نظام‌مند و جهانگیری می‌توان یاد کرد؛ یک نمونه واضح آن در عصر مفرغ پسین و نمونه مناسب دیگر زمان حال است و شباهت‌های بین این دو گاهی چشمگیر و جالب‌ توجه است.

اگرچه، روایت ما شباهت‌هایی به داستان‌های کارآگاهی نیز خواهد داشت، با پیچ‌ و تاب‌ها، سرنخ‌های غلط یا درست. به قول هرکول پوارو، کارآگاه افسانه‌ای داستان‌های آگاتا کریستی، که خودش با یک باستان‌شناس ازدواج کرد؛ برای کنار هم گذاشتن قطعات مختلف پازل شواهد باید «سلول‌های خاکستری مغزمان» را به‌کار ببریم تا بتوانیم به این سوال پاسخ دهیم که چرا یک نظام باثبات بین‌المللی بعد از قرن‌ها شکوفایی به‌ یک‌باره فروپاشید.

علاوه بر این، برای درک اینکه واقعا چه چیزی در ۱۱۷۷ پ. م فروپاشید و اینکه چرا این واقعه تا این حد در تاریخ باستان تعیین‌ کننده است، باید از کمی زودتر از ۱۱۷۷ پ. م، تاریخ را مرور کنیم، درست همان‌طور که برای فهم ریشه‌های دنیای جهانی‌شده امروز باید به قرن هجدهم میلادی بازگشت و با اوج دوره روشنگری، انقلاب صنعتی و پیدایش ایالات‌ متحده کار را آغاز کرد.

در بخشی از کتاب سقوط ۱۱۷۷ می‌خوانیم:

در واقع، اکنون بر اساس شواهد باستان‌شناختی به نظر می‌رسد که بیشتر این محوطه‌ها در آناتولی کاملا یا اکثرا در این زمان متروک شده بودند، به جای آنکه به دست اقوام دریایی به آتش کشیده شوند. می‌توانیم این‌گونه بیاندیشیم، چنانچه مسیر‌های تجارت، حمل‌ و نقل و ارتباط بین‌المللی، بر اثر جنگ، قحطی یا دیگر عوامل، مختل شده باشد، شهر‌های وابسته به این مسیر‌ها احتمالا تباه و نابود شدند، و در نتیجه، منوط به سرعت فروپاشی اقتصادی و فرهنگی، احتمالا جمعیت آن‌ها به‌ تدریج یا بلافاصله شهر را ترک کرده و فرار کردند.

همان‌طور که یکی از دانشمندان به‌ تازگی عنوان کرده است: «با وجود منطقی بودن این فرض که کیلیکیه و ساحل سوریه متاثر از فعالیت‌های اقوام دریایی بوده‌اند، شواهد تاریخی و باستان‌شناختی در خصوص هر گونه فعالیت اقوام دریایی در سرزمین‌های هیتیایی تاکنون ثابت نشده باقی مانده است… به نظر می‌رسد دلایل واقعی برای فروپاشی دولت هیتی‌ها داخلی باشد تا خارجی.»

نمونه اولیه مربوط به مقصر قلمداد کردن بدونِ دلیل، دعوی جدیدی است که در مورد قدمت رادیوکربن در محوطه تل توینی، شهر بندری جبله متعلق به عصر مفرغ پسین، در اوگاریت گفته شده است. در این مورد، نتایج آزمایشگاهی کاوشگران و همکارانشان را به این نتیجه رساند که به شواهد مربوط به ویرانی به‌بارآمده توسط اقوام دریایی دست یافته‌اند و تاریخ آن را دقیقا ۱۱۹۰-۱۱۹۲ پیش از میلاد تعیین نمودند.

آن‌ها بدون هیچ توضیح اضافی عنوان کردند که «اقوام دریایی، دشمنانی بودند که از طریق دریا حمله می‌کردند و خاستگاه‌های متفاوتی داشتند. آن‌ها به حملات ترکیبی زمینی-دریایی دست می‌زدند که باعث بی‌ثباتی در پایگاه قدرت تضعیف‌ شده امپراتوری‌ها و حکومت‌های جهان کهن می‌شد، آن‌ها سعی کردند تا وارد قلمرو مصری‌ها شده و آن را تحت سلطه خود درآورند. اقوام دریایی نماد آخرین مرحله از مارپیچ طولانی و پیچیده انحطاط در جهان مدیترانه باستان هستند.»

فهرست مطالب

پیش‌گفتار ویراستار انگلیسی

پیش‌گفتار نویسنده

تقدیر و تشکر

مقدمه

فصل ۱: پرده اول: در باب اسلحه و انسان: قرن پانزدهم پیش از میلاد

بازگشت به هیکسوس

نگاهی به گذشته: بین‌النهرین و مینوسی‌ها

اکتشاف و بررسی اجمالی مینوسی‌ها

بازگشت به مصر

حتشپسوت و تحوتموس سوم

مصر و کنعان در نبرد مجدو، ۱۴۷۹ پیش از میلاد

مصر و میتانی

ضمیمه بحث: اکتشاف و بررسی اجمالی هیتی‌ها

شورش آشووا و مسئله اهیاوا

کشف و بررسی اجمالی میسنی‌ها

فصل ۲: پرده دوم: یک حادثه به‌یادماندنی در تاریخ (اژه)؛ قرن چهاردهم پ. م

فهرست اژ‌ه‌ای آمن‌حوتپ سوم

آرشیو‌های العمارنه

هدایا و روابط خانوادگی

طلا، طلای قلب و تجارت در سطح بالا

ظهور آلاسیا و آشور

نفرتیتی و شاه توت

ماجرای سوپیلولیوما و زانانزا

هیتی‌ها و میسنی‌ها

فصل ۳: پرده سوم: جنگ در راه خدایان و سرزمین: قرن سیزدهم پیش از میلاد

کشتی اولوبرون

سینارانو اهل اوگاریت

نبرد قادش و پیامد آن

جنگ تروا

روابط خارجی و سرزمین اصلی یونان در قرن سیزدهم پیش از میلاد

خروج بنی‌اسرائیل از مصر و کشورگشایی بنی‌اسرائیلی

هیتی‌ها، آشوری‌ها، آمورو و اهیاوا

هجوم هیتی‌ها به قبرس

کشتی‌های شکسته در نقطه ایریا و دماغه گلی‌دونیا

فصل ۴: پرده‌ چهارم: پایان یک دوران؛ قرن دوازدهم پیش از میلاد

کشف اوگاریت و مین‌البیضا

روابط اقتصادی و تجاری اوگاریت و بازرگانان این شهر

ویرانی‌های شمال سوریه

ویرانی‌های جنوب سوریه/کنعان

ویرانی در بین‌النهرین

ویرانی در آناتولی

ویرانی در سرزمین اصلی یونان

ویرانی در قبرس

جنگ در مصر و توطئه حرم

چکیده

فصل ۵: «طوفانی تمام‌عیار» از مصائب؟

زمین‌لرزه‌ها

تغییر آب‌ و‌ هوایی، خشکسالی و قحطی

شورش داخلی

مهاجمان (احتمالی) و فروپاشی تجارت بین‌الملل

تمرکززدایی و ظهور بازرگانان مستقل

آیا اقوام دریایی مقصر بودند و به کجا رفتند؟

استدلالات مربوط به فروپاشی سیستم‌ها

مروری بر احتمالات و نظریه پیچیدگی

چه می‌شد اگر؟

بازیگران نمایشنامه

برچسب ها

تمامی حقوق مطالب برای فصلنامه علوم زمین محفوظ است و هرگونه کپی برداری بدون ذکر منبع ممنوع می باشد.